*ടാഗോർ ഒരു സ്മരണ*
(May-7-1861-August 7 1941)
_Dr. മിനി നരേന്ദ്രൻ_
സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബല്സമ്മാനം ഇന്ത്യന് ഭാഷയിലെഴുതപ്പെട്ട ഒരു കൃതിക്ക് ഇന്നോളം ഒരിക്കല് മാത്രമേ ലഭിച്ചിട്ടുള്ളൂ. അത് രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെ ‘ഗീതാഞ്ജലി’. ബംഗാളിയിലുള്ള മൂലകൃതി 1910-ലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. ബംഗാളി ഗീതാഞ്ജലിയിലെ 157 ഗീതങ്ങളില്നിന്ന് എഴുപതോളം കവിതകളും ഒപ്പം ‘നൈവേദ്യ’, ‘ഖേയ’, ‘ഗീതമാല്യ’ എന്നീ കൃതികളില്നിന്നുള്ള ചില കവിതകളും ചേര്ന്ന ആകെ 103 ഗീതങ്ങളുടെ ഇംഗ്ളീഷ് പരിഭാഷയ്ക്കാണ് സ്വീഡിഷ് അക്കാദമി 1913-ല് പ്രഖ്യാതമായ നോബല്സമ്മാനം നല്കിയത്. ടാഗോര്തന്നെയായിരുന്നു ഇംഗ്ളീഷിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. ഈ കൃതിയെ യൂറോപ്പിന്റെ ശ്രദ്ധയിലേക്ക് പ്രദ്യോതിപ്പിക്കുന്നതില് നിര്ണായകമായ പങ്കു വഹിച്ച ഡബ്ള്യു ബി യേറ്റ്സ് തന്നെയാണ് അവതാരികയെഴുതിയിട്ടുള്ളത്. ഇംഗ്ളണ്ടിലൊരു സുഹൃദ്സദസ്സില് ടാഗോര് തന്റെ മധുരഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തില് പ്രസ്തുത കവിതകളാലപിച്ചപ്പോള്, സദസ്യര്ക്കത് ഇംഗ്ളീഷ് കവിതയില് ‘വേറിട്ടൊരു ശബ്ദ’മായിത്തോന്നി- കിഴക്കിന്റെ ശബ്ദം!
തന്നെത്തന്നെ പൂർണമായി സമർപ്പിക്കുന്ന ഭക്തന്റെ മനസ്സിനെ കവിതയുടെ അവസാനത്തെ വരി പൂർണമായി ആവിഷ്കരിക്കുന്നു: ഭവ്യമായ ആത്മസമർപ്പണ ഗീതകം.
ടാഗോറിന്റെ ബോധം, ജ്ഞാനം, തത്ത്വചിന്ത എന്നിവയുടെ പ്രതിഫലനമാണ് ഗീതാഞ്ജലി അഥവാ “ഗാന വഴിപാടുകൾ”. 1910 ഓഗസ്റ്റ് 14 ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച യഥാർത്ഥ കൃതിയിൽ 157 ഗാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇംഗ്ലീഷ് പതിപ്പ് 1912 നവംബറിൽ ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ലണ്ടൻ പുറത്തിറക്കി. യഥാർത്ഥ ബംഗാളി ഗീതാഞ്ജലിയിൽ നിന്നുള്ള 53 കവിതകളുടെ വിവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ചാലയതാന നാടകത്തിലെ മറ്റ് 50 കവിതകളും മറ്റ് 8 കവിതാസമാഹാരങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു – പ്രധാനമായും ഗിതിമല്യ, നൈവാദ്യ, ഖേയ.
ഗീതഞ്ജലിക്ക് 2 വശങ്ങളുണ്ട്. ഒന്നാമതായി, ഈ ഗാനങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും കവിയും ദൈവവും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണങ്ങളാണ്. ചിലപ്പോൾ ദൈവത്തിന്റെ വാക്കുകൾ മാറ്റമില്ലാതെ തുടർന്നു, എന്നിട്ടും കവി തന്റെ പ്രാർത്ഥനയെയും വികാരങ്ങളെയും കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു. – 2 ഗാനങ്ങളിൽ – അദ്ദേഹം “മോർ ചിട്ടോ പുന്യതിർതെ ജാഗോർ ധൈരെ , കൂടുതൽ ദുർവാഗ ദേശ് നമ്പർ ” എന്നിവയിലൂടെ കവി തന്റെ നാട്ടുകാരെ അവരുടെ സ്വന്തം തിന്മകൾക്കും വിദേശ ഭരണത്തിനും എതിരായി ഒന്നിക്കാൻ വിളിച്ചു. ഗീതാഞ്ജലി എഴുതിയത് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് എന്ന് നാം ഓർക്കണം. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിനെതിരായ പ്രതിഷേധം അക്രമാസക്തവും അഹിംസാത്മകവുമായ വഴികളിലൂടെ ഒഴുകിയപ്പോൾ, കവി തന്റെ നാട്ടുകാരെ ജ്ഞാനത്തിന്റെയും പ്രവർത്തനത്തിന്റെയും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉണർത്താൻ പ്രാർത്ഥിച്ചു. ജാതി വിവേചനം നീക്കം ചെയ്യണമെന്നും അദ്ദേഹം പ്രാർത്ഥിച്ചു.
കവിയുടെ പ്രാർത്ഥനകൾ മർത്യമോ ഭൗതികമോ ആയ കാര്യങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയല്ല. മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതത്തിനായി . ഈ ഗാനങ്ങൾ വളരെ സങ്കടത്തിൽ നിന്നും ആഴത്തിലുള്ള വികാരത്തിൽ നിന്നുമാണെന്നാണ് W.B. യേറ്റ്സ് പറയുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതയുടെ ഒരൊറ്റ വരിക്ക് ലോകത്തിലെ എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങളെ യും മറക്കുവാനുള്ള മാന്ത്രികതയുണ്ടെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പക്ഷം . നമ്മുടെ ദൈവവുമായി കൂടുതൽ അടുക്കുവാനും ഗീതാഞ്ജലിയുടെ ഗാനങ്ങൾക്ക് നമ്മുടെ ശരീരത്തെയും മനസ്സിനെയും ശുദ്ധീകരിക്കുവാനും കഴിയും. രബീന്ദ്രനാഥിന്റെ ദൈവം സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെയും പരിപൂർണ്ണതയുടെയും ദൈവമാണെങ്കിലും മതമോ പാരമ്പര്യമോ നിർദ്ദേശിക്കുന്ന കർക്കശതയി ല്ല. ഈ ദൈവത്തിന് പ്രത്യേക പ്രതിച്ഛായയില്ല, കവി തന്റെ ദൈവത്തെ ഒരു ചിഹ്നത്തിലൂടെയും പ്രതിനിധീകരിച്ചിട്ടില്ല. അമാനുഷിക ശക്തിയുടെ സങ്കല്പമായ ഉപനിഷത്തുകളുടെ ദൈവവുമായി സാമ്യമുണ്ട്. അമർ മാത്ത നട ക്രെ ദാവോ, തോമർ ചരന്ദുലാർ പോർ എന്ന ശേഖരത്തിലെ ആദ്യ ഗാനം, കവിയുടെ ശിരസ്സ് സർവശക്തന്റെ മുമ്പിൽ ശക്തമായി കുമ്പിടുന്നു. . എന്നാൽ കവിതയുടെ ആന്തരിക അർത്ഥം ഭക്തന് തന്റെ ദൈവത്തിൽ നിന്ന് ആത്യന്തിക സമാധാനവും സന്തോഷവും ലഭിക്കാൻ അഹങ്കാരം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട് എന്നാണ്. തനിക്ക് ശക്തി നൽകണമെന്നും തന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ നേരിടാൻ നിർഭയനാക്ക ണമെന്നും അദ്ദേഹം തന്റെ ദൈവത്തോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു.
തന്റെ ദൈവത്തിലേക്ക് പോകാനുള്ള വഴിയായി ടാഗോർ മരണത്തിന്റെ ചിത്രം വരച്ചു. മരണമെന്ന ആശയം സമാധാനപരമായ ഒരു സമുദ്രമായിട്ടാണ് ഉപമിക്കുന്നത്. ഗീതാഞ്ജലിയുടെ ഗാനങ്ങൾക്ക് പ്രകൃതിയുമായി ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധമുണ്ട്. മൺസൂൺ, ശരത്കാലം അല്ലെങ്കിൽ വസന്തകാലത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ ഗാനങ്ങൾ കൂടുതലും എഴുതിയതു. പുതിയ ചിത്രങ്ങൾ, പുതിയ പ്രകാശസ്രോതസ്സുകൾ, പുതിയ പഴങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് നമ്മുടെ ചുറ്റുപാടുകൾ അലങ്കരിച്ചുകൊണ്ട് പ്രകൃതി അവളുടെ സ്വത്തുക്കൾ നമ്മിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ, അത് ദൈവത്തിനായി സ്വയം സമർപ്പിക്കുന്നതിനായി നമ്മെ പുതിയതും നിർമ്മലവുമാക്കുന്നു. അമ്ര ബെദെച്ചി കഷെർ ഗുച്ചയും, അമർ നയന വുലാനോ എലും, (ബംഗാളി ) ശരത്കാലത്തിന്റെ ഉത്സവങ്ങളെ വിവരിക്കുന്നു, അമല ധബാല ഇളം ലെഗെച്ചെ മണ്ടോമദുർ ഹവ(ബംഗാളി ) മഴയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്നു. 16 മുതൽ 20 വരെയുള്ള ഗാനങ്ങൾ മഴക്കാലത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത ചിത്രങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങളെ ഏതെങ്കിലും വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ഗീതാഞ്ജലിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെ, വളരെ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം സമന്വയിപ്പിച്ച ആശയങ്ങൾ കവിയുടെ ആന്തരിക വികാരങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ടാഗോറിന്റെയും ബംഗാളി നവോത്ഥാനത്തിന്റെയും യഥാർത്ഥ സത്ത അനുഭവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആരും വായിക്കേണ്ട ഈ കൃതി ഒരു ക്ലാസിക് മാത്രമല്ല, തത്ത്വചിന്തയിൽ താൽപ്പര്യമുള്ള ആർക്കും ആവശ്യമായ വായന കൂടിയാണ്.
സിരകളെ ത്രസിപ്പിക്കുന്ന ഒരപൂര്വാനുഭവ’മാണ് ഗീതാഞ്ജലി വായിച്ചപ്പോള് തനിക്കുണ്ടായതെന്ന് യേറ്റ്സ് അവതാരികയില് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഹൃദയത്തെ ആര്ദ്രമാക്കുന്ന കുറേ ഭാവഗീതങ്ങള് എന്നതിനുപരി, ഇന്ത്യയുടെ അന്തരംഗ പുഷ്പത്തിന്റെ സൌന്ദര്യവും സൌരഭ്യവും അനുഭവപ്പെടുത്തുന്ന കൃതിയെന്ന നിലയ്ക്കാണ് ഗീതാഞ്ജലി അവര്ക്ക് സ്വീകാര്യമായിത്തീര്ന്നതെന്നു പറയാം. ഹിമാലയംപോലെ സമുന്നതമായൊരുറവിടത്തില്നിന്ന് സമതലത്തിലേക്ക് വരുന്ന പ്രവാഹിനിയുടെ സംഗീതമാണ് ഗീതാഞ്ജലി. അതിന്റെ ഉറവിടം ഉദാത്തമാണെങ്കില്, സമതലത്തിലെത്തുമ്പോളത് ശാന്തമധുരമാണ്. ചിലര് വ്യാഖ്യാനിക്കുംപോലെ അത് മതപരമോ യാഥാര്ഥ്യവുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത, ‘നിലംതൊടാമണ്ണ്’ എന്നു വിളിക്കാവുന്നതോ അല്ല. മതാതീതമായ ഒരാത്മീയതയാണതിന്റെ അന്തഃസത്ത. ‘നാമം ജപിക്കലും, പാടിസ്തുതിക്കലും, മന്ത്രംചൊല്ലലും നിര്ത്തുക. കതകുകളെല്ലാമടച്ച് ഈ ദേവാലയത്തിന്റെ ഏകാന്തമായ ഇരുണ്ട കോണിലിരുന്ന് ആരെയാണ് നീയാരാധിക്കുന്നത്? നീ കണ്ണുതുറക്കൂ! നിന്റെ ദൈവം നിന്റെ മുന്നിലില്ലെന്നറിയുക!……. അവന് പരുക്കന് നിലമുഴുതുമറിക്കുന്നവന്റെയും വഴിവെട്ടുവാന് കല്ലുടയ്ക്കുന്നവന്റെയും അടുത്താണ്. വെയിലത്തും മഴയത്തും അവന് അവരുടെ കൂടെയാണ്. അവന്റെ ഉടുതുണിയാകെ പൊടിയണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു….’ എന്നാരംഭിക്കുന്ന പതിനൊന്നാം ഗീതം, സൃഷ്ടി അധ്വാനമാണെന്നും സ്രഷ്ടാവിനെ അധ്വാനത്തിലൂടെ കണ്ടെത്തണമെന്നുമുള്ള ദര്ശനത്തിന്റെ ഉന്മീലനമാണ്.
ഒരു പ്രത്യേക മതത്തോടും ബന്ധപ്പെടാത്ത ഈ ആസ്തിക്യബോധത്തില് മണ്ണില് പണിയെടുക്കുന്ന മനുഷ്യനോടുള്ള ആദരവ് സുസ്പഷ്ടമാണ്. വ്യവസ്ഥാപിത മതങ്ങളോട് ടാഗോര് ആഭിമുഖ്യം പുലര്ത്തിയിരുന്നില്ല. ‘
ടാഗോറിന്റെ ആത്മീയത മാനവികതയുടെ പ്രഭാവമാണ്. അതിലൂടെ കടന്നുവന്ന ഭാവനയുടെ രശ്മികള് താളില് വീഴ്ത്തിയ കൊച്ചുകൊച്ചു മഴവില്ലുകളാണ് ഗീതാഞ്ജലിയിലെ ഗീതങ്ങള്.
തന്നെത്തന്നെ പൂർണമായി സമർപ്പിക്കുന്ന ഭക്തന്റെ മനസ്സിനെ കവിതയുടെ അവസാനത്തെ വരി പൂർണമായി ആവിഷ്കരിക്കുന്നു: ഭവ്യമായ ആത്മസമർപ്പണ ഗീതകം.
“ഞാനറിവീലാ ഭവാന്റെ മോഹന ഗാനാലാപനശൈലി
നിഭ്രുതം ഞാനതുകേള്പ്പൂ നിത്യം നിതാന്തവിസ്മയശാലി
ഉദയദ്ഗാന പ്രകാശകലയാലുജ്വല ശോഭം ഭുവനം
അലിയിക്കുന്നൂ ശിലകളെയിസ്വര ഗംഗാസരഭസ ഗമനം
പാടണാമെന്നുണ്ടീ രാഗത്തില്,പാടാന് സ്വരമില്ലല്ലോപറയണമെന്നുണ്ടെന്നാലതിനൊരു പദം വരുന്നീലല്ലോ…..!
പ്രാണനുറക്കെ കേണീടുന്നു പ്രഭോ പരാജിതനിലയില്
നിബദ്ധനിഹ ഞാന് നിന് ഗാനത്തിന് നിരന്തമാകിയ വലയില് ……”!
( ദേശിയ മാസികയ്ക്ക് വേണ്ടി തയ്യാറക്കിയ ലേഖനത്തിന്റെ പരിഭാഷ )
From appas wats app 13-8-23
രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ – സമർപ്പണത്തിന്റെ പുരുഷാകാരം
ആഗസ്റ്റ് 7: രബീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ സ്മൃതി ദിനം.
ജനറൽ ഡയറിന്റെ ഉത്തരവ് പ്രകാരം 1650 റൗണ്ട് നിരായുധരായ ജനക്കൂട്ടത്തിന് നേരെ ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളം വെടിയുതിർത്തപ്പോൾ ഭാരതീയരുടെ ജീവരക്തം പടർന്നൊഴുകിയ ചോരപ്പുഴയായി ജാലിയൻ വാലാബാഗ് മാറുന്ന കാഴ്ച്ചയാണ് തനിക്ക് ലഭിച്ച അംഗീകാരങ്ങൾ മടക്കി നൽകാൻ ദേശഭക്തനായ ടാഗോറിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്.
ഐതിഹാസികമായ ദേശീയ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന്റെ നാളുകളിൽ സൂര്യനസ്തമിക്കാത്ത സാമ്രാജ്യം എന്ന് സ്വയംവിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഭാരതവിഭജനത്തിന്റെ വിത്തുപാകി, ഭിന്നിപ്പിച്ച് ഭരിക്കുക എന്ന കുതന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1905 ൽ മതാടിസ്ഥാനത്തിൽ ബംഗാളിനെ രണ്ടായി വിഭജിച്ച് കൊണ്ട് ബംഗാൾ വിഭജനം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
പുണ്യമയിയായ ശ്രാവണ മാസത്തിൽ ഗംഗാസ്നാനം നടത്തി സർവ്വരും കാളീഘട്ടിൽ വന്ന് രാഖി ബന്ധിക്കട്ടെ. രബീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോറും ബാല ഗംഗാധര തിലകനും ചേർന്ന് നൽകിയ ആശയം അതായിരുന്നു. ടാഗോറും ബാല ഗംഗാധര തിലകനും മുന്നിൽ നിന്നപ്പോൾ അതൊരു മഹാഭേരിയുടെ തുടക്കമായി. സമീപകാലത്ത് കാണാതിരുന്ന ദേശീയ ഐക്യം രൂപംപ്രാപിച്ചു. ആയിരക്കണക്കിന് ദേശസ്നേഹികൾ, അവരിൽ ഹിന്ദുക്കളുമുണ്ട്, മുസൽമാൻമാരുണ്ട്, സിഖുകാരുണ്ട്. ഏവരും ഗംഗയിൽ മുങ്ങിനിവർന്നു. കാളീഘട്ടിലെ പുണ്യഭൂമിയിൽ അവിഭക്ത വംഗനാടിനായി അവർ സങ്കല്പം നടത്തി പരസ്പരം ദേശസ്നേഹത്തിന്റെ പട്ടുനൂൽ ബന്ധിച്ചു. അതൊരുജ്വല ദേശീയ മുന്നേറ്റമായി മാറുകയായിരുന്നു. ഒടുവിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് മുട്ടുമടക്കേണ്ടി വന്നു എന്നത് ചരിത്രമാണ്. “ഭാരതത്തെ അറിയണമെങ്കിൽ സ്വാമി വിവേകാനന്ദനെ അറിയണം” എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വാക്യം ടാഗോറിന്റേതാണ്. ഗാന്ധിജിയെ “മഹാത്മ” എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചത് ടാഗോറാണ്.
“പാടണമെന്നുണ്ടീരാഗത്തിൽ
പാടാൻസ്വരമില്ലല്ലോ
പറയണമെന്നുണ്ടെന്നാലതിന്നൊരു
പദം വരുന്നീലല്ലോ
പ്രാണനുറക്കെ കേണീടുന്നു
പ്രഭോപരാജിതനിലയിൽ;
നിബദ്ധനിഹ ഞാൻ നിൻ ഗാനത്തിൽ
നിരന്തമാകിയ വലയിൽ” എന്ന് പാടിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗീതാഞ്ജലി ലോകമെങ്ങും പെരുമപെറ്റ പുസ്തകമായി മാറി. 1913ൽ ഗീതാഞ്ജലിക്ക് സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചതിലൂടെ ഈ പുരസ്കാരം ലഭിക്കുന്ന ഏഷ്യയിലെ ആദ്യ വ്യക്തിയായി ടാഗോർ. മൂവായിരത്തോളം കവിതകൾ, നൂറോളം കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ, ആയിരത്തി നാനൂറോളം ഗാനങ്ങൾ, അമ്പതിലേറെ നാടകങ്ങൾ, നാല്പതിലധികം കഥാസമാഹാരങ്ങൾ, നോവലുകൾ, എണ്ണമറ്റ ലേഖനങ്ങൾ, പതിനഞ്ചോളം ലേഖന സമാഹാരങ്ങൾ അങ്ങനെ വിപുലമായ സാഹിത്യലോകമാണ് ടാഗോറിന്റെതായി ഉള്ളത്. ദേശത്തും വിദേശത്തുമുളള അനേകം സർവകലാശാലകളിൽ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. 1941 ഓഗസ്റ്റ് 7 ന് അന്തരിച്ചു.